Dưới Mắt QH1964

Câu Chuyện Văn Chương của Học Trò Huế

Tìm Cha (Hải Trình)


Hải Trình

Người ta thường bảo cái tên của mỗi người cũng có ảnh hưởng đến cuộc đời, đến số phận của họ – Với o Mọi thì trường hợp nầy chỉ đúng có một nửa. Vừa chào đời, nước da đã đen đủi, tóc xoắn như lò xo; thế là mẹ chọn ngay cái tên xấu xí nhất để đặt cho con gái đầu lòng – con Mọi. Một sự miệt thị quá sổ sàng! Nhưng kêu riết rồi cũng thành quen. Mà cũng tội nghiệp cho nàng, khi đến tuổi mẹ cho để tóc và bắt đầu biết làm quen với gương lược; thì o Mọi đã biết xót xa về cái tên mẹ đặt, cọng với cái nhan sắc khó coi; khiến o càng tủi thân. Khi đã học thuộc vần xuôi, đọc trôi vần ngược. Mọi phải ngậm ngùi giả từ bạn bè và ngôi trường thân yêu để theo nghiệp cha mà chăn trâu cắt cỏ.

Tin cô Lan, Việt kiều Mỹ con ông Thủ ở đầu làng sắp về quê được tung ra nửa kín nửa hở. Người ta cẩn trọng cũng phải. Giữa cái buổi tranh tối tranh sáng của thời kì đầu mở cửa cũng còn lắm chuyện đáng hoài nghi. Để chắc ăn. Lan chọn một chiếc xích lô, buông kín mui, rời khách sạn, vượt mươi cây số để về quê đúng vào lúc trời nhá nhem. Vậy mà hừng đông hôm sau, cả cái làng Diên Trường nầy đã hay hết mọi chuyện. Có người dè bỉm, mách xéo: – Hôm nay làng mình có Việt kiều “Xích lô” mới về “oai” chi lạ! Bà năm Khả dưới bến đi lên, vừa nhả xong cái bả trầu đã oang oang: – Gớm thiệt, bộ con Mọi sợ bà con mình đến xin đô la nên ban đêm mới về làng. Vừa đứt lời thì lão Ấm vừa ngang qua đã chen vào: – Đừng kêu cái tên tục xẫu xí ấy ra làm người ta buồn. Bà năm trương cổ cãi lại: Sợ gì nó vậy, đó là cái tên mà cha mẹ nó đặt, cả cái làng nầy ai mà không biết. Ai sợ nó thì cử, còn tôi thì còn lâu! Biết cãi cũng chẳng ích gì, Lão ta bỏ đi một mạch. Khoảng thời gian nầy, ít khi có mặt ở nhà, hình như o đang chạy vạy giấy tờ gì quan trọng lắm thì phải. Ở chừng mươi ngày thì o Mọi đã vội vã trở về Mỹ.

Hơn nửa kiếp người sống cơ cực, tưởng đâu ra đi lần nầy là đoạn tuyệt với quá khứ buồn đau. Nhưng cuộc sống đâu phải giản đơn – Vật chất không thể giải quyết được tất cả. Nhớ lại cái đêm nghe lén cuộc chuyện trò, toan tính thiệt hơn của cha mẹ mà lòng uất nghẹn, nước mắt tuôn trào: – Con Mọi nay đã lớn. Tôi tính như thế nầy mẹ mầy xem có được không? Trời sinh ra nó xấu xí, ở cái mãi trong cái làng nầy cho đến già cũng chẳng kiếm được một tấm chồng. Chi bằng cho nó đi xa làm mướn cho người ta, trước hết nhà đỡ một miệng ăn, lại còn có tiền để lo cho em út nó học hành và biết đâu khi nó đã trắng da dài tóc lại có người mai mối. Mẹ ái ngại bàn lui: – Ông tính vậy nghe ra cũng phải, nhưng theo tui thì nên ráng cho con nó học lấy một cái nghề, để sau nầy đỡ vất vả. Nó mê cái nghề may lắm, nhưng nó không dám nói ra. Nghe xong cha “hử” một tiếng rồi bắt đầu xẳng giọng: – Thôi thì mặc mẹ con bây, để mai tôi đi xin lỗi người ta. Hôm qua tôi đã lỡ hứa với chú Mạo cho nó vào Sài gòn, giúp chú bán quán cơm. Tuy thương con, nhưng làm sao cản ngăn được người chồng vốn độc  đoán, gia trưởng. Mẹ chỉ biết buông tiếng thở dài và nước mắt chảy vào trong… Nhưng rồi cũng chính nhờ cái tính độc đoán đó mà o Mọi mới có được sự đổi đời ngoạn mục như ngày nay.

Nhớ cái ngày mẹ con bồng trống nhau về quê chỉ hai tháng sau ngày hòa bình lập lại. Vốn liếng chỉ vỏn vẹn có cái xách tay đựng ba mớ đồ cũ. Thế là thổ lại hoàn thổ. Tay lại mang hai đứa con “Ngoại lai”; một cái gai đối với những người đương quyền. Chính hai giọt máu oan cừu nầy đã gây không ít phiền toái cho cuộc đời nàng vốn đã đi vào ngõ cụt. Nó còn hụt hẩng hơn cả cuộc chia tay với người chồng hờ bất đồng ngôn ngữ, khi hắn phải quay về bến cũ bên kia bờ đại dương. Cứ nghĩ là đi khỏi Sài gòn để tránh sự nhiểu nhương của mấy anh cán bộ “Ba Mươi” về tội đã có con với Đế quốc. Cứ tưởng trở về quê hương sẽ được sống trong sự bảo bọc của bà con và tình làng nghĩa xóm; nhưng rồi có ra gì cái thân phận của kẻ “Mang thân về ở vườn dâu cũ” (1). Đã cực mà đâu có được yên thân. Cũng phải mấy bận lên xuống Ủy ban để viết tường trình về lai lịch hai đứa con lai . Thế là chị không được cấp hộ khẩu; nghĩa là không có tất cả. Kiến bò miệng chén; cuối cùng thì cũng phải quay về nghề cũ.Thức trắng đêm, ngâm mình trong giá lạnh, gồng mình mà đẩy. Sáng ra thu được mấy kí tép rong, đổi được chừng vài ba kí gạo. Đêm khuya, bốn bề vắng lặng buồn tênh, chị còn biết lấy câu hò điệu hát để làm bạn đồng hành. Tạo hóa cũng không đến nỗi bất công, trời đã phú cho chị một giọng hò mái nhì hay đáo để. Trăng thanh cảnh vắng, khi những cơn gió nồm chỉ thoang thoảng quét nhẹ hơi sương. Giọng  chị cất lên nghe như nửa liêu trai, nửa lẳng lơ mời gọi, thánh thót ngân nga trong cõi mênh mông trời nước:

Con chim đại bàng nó bay qua hòn núi bạc /

Con cá ngư ông lui về giởn mát ở ngoài khơi /

Gặp nhau đây sao chẳng phân tỏ một đôi lời /

Kẻo một mai tê con cá ngư ông nó lui về sông vịnh, con chim nó đổi dời non cao.

Câu hò mẹ không dạy, mà thuộc được khi đêm về nghe cha hát khẻ bên bờ ruộng, nương khoai. Thế mà nàng đã đành đoạn cắt đứt mối thâm tình, cho đến ngày người nhắm mắt mà vẫn không nhìn thấy mặt. Giận mãi cái chuyện cha không cho đi học nghề may mà lại bắt đi ở mướn. Giận đến nỗi thề sẽ không bao giờ trở lại quê hương. Chị có biết đâu chưa đầy hai năm xa quê thì cha lâm trọng bệnh. Trước lúc mất, người đã trăn trối bằng mọi giá mẹ phải gọi con gái về. Bán đi một con trâu mà sắm một giàn máy may rồi cho con đi học nghề theo ý nguyện! Dần dà rồi cũng nối lại được nếp sống ngày xưa. An phận thủ thường bên mẹ già con dại. Bà cháu hẩm hút bên nhau, hai đứa nhỏ rồi cũng hòa nhập với môi trường mới. Chúng đã được đến trường như bao đứa trẻ khác, không còn bị phân biệt đối xử như những ngày đầu. Mẹ con chị đã được chính quyền cấp hộ khẩu. Cuộc sống cứ êm đềm trôi đi  lặng lẽ sau lũy tre làng.

Mấy hôm nay, con đường quê nhỏ bé nầy thỉnh thoảng lại vang lên tiếng còi ô tô sang trọng của mẹ con Việt kiều Lan đi về. Giờ nầy thiên hạ ai cũng trố mắt xầm xì nhìn hai gả Mỹ đen cao lớn đi với một chàng trai Việt  thanh lịch nói nửa tiếng Anh lai tiếng Việt. Người hãnh diện nhất vẫn không ai ngoài bà ngoại của chúng. Ngày chị Mọi sinh đứa con rơi thứ ba, bà đã dám thẳng thừng tuyên bố: “Thằng Lầm là con Cách mạng nòi đó. Nhưng con dại thì có cháu ngoại mà nuôi. Đừng hòng có ai đến đây mà nhìn dòng nhìn giống”. Bà nói mạnh như thế để bịt mấy cái miệng nhàn công rỗi việc, ngồi lê đôi mách. Độ  rày bọn cơ hội đã ngửi được cái mùi đổi thay của thời cuộc. Chúng ráo riết đi lùng sục khắp hang cùng ngõ hẹp để gạ gẫm người nhẹ dạ, mua bán con lai. Nhưng chị Mọi đã biết cảnh giác. Hồ sơ xuất cảnh của chị và các con đã hoàn thành mà chẳng một ai hay biết. Đến lúc đãi tiệc chia tay thiên hạ mới vỡ lẽ. Về nước lần nầy, việc trước tiên là xây lăng mộ để gọi là báo hiếu cho cha ,để chuộc lỗi với người. Đưa mẹ già sang Mỹ để phụng dưỡng. Mẹ chị từ chối, mẹ bảo không muốn gửi xác nơi quê người, hơn nữa bà cũng không nỡ nào để cho nắm xương tàn của chồng cô quạnh. Nhưng nan giải nhất là chuyện thằng Lầm muốn ra mắt họ hàng bên nội; để được làng nước biết nó là người có gốc gác đàng hoàng.

Trong căn phòng nhỏ, mấy mẹ con đang ngồi bàn tính việc trọng đại nầy. Chị Mọi bồi hồi nhắc lại chuyện xưa: – Hồi ấy tuy mẹ xấu xí, nhưng cha mê giọng hò của mẹ. Những đêm trăng sáng, mẹ đi nhủi tép dưới bàu, cha cắm câu trên bờ ruộng. Hẹn hò nhau chỉ được mấy lần, rồi bén duyên nhau. Chưa tính được chuyện trăm năm thì quê hương đã ngập tràn khói lửa. Cha theo kháng chiến, mẹ thì lưu lạc phương xa. Ngày hòa bình, gặp lại nhau trong nghịch cảnh. Cha giận mẹ lắm. Nhưng khi thấu hiểu hoàn cảnh nghiệt ngã của mẹ,người cũng cảm thông. Tình cũ không rủ cũng đến. Và con đã ra đời giữa hoàn cảnh đầy khó khăn trắc trở đó. Nghe xong Lầm lạnh lùng hỏi mẹ: – Đã đốn được sao lại không dám vác hở mẹ? Ở xứ người, cha mẹ nuôi mà còn được bảo lãnh. Còn ở xứ ta, con mình đẻ ra mà không dám nhận nó là lí do gì? Mẹ nói như để phân bua: – Mẹ nghĩ là con cũng không nên cạn tàu ráo máng với người đã sinh ra mình như thế. Con không biết người Cách mạng à? Họ khó lắm con ạ. Dễ gì mà họ dám nhận mình đã quan hệ bất chính với một người đàn bà lấy Mỹ như mẹ – Thì nhà nước đã thay đổi tư duy lâu rồi mà, tại sao người ta vẫn quay mặt với con?

– Con nên biết giờ nầy cha con là người có quyền lực nhất ở cái huyện nầy. Mà sinh mạng chính trị của cán bộ là vô cùng hệ trọng. Không khéo là toi công mấy chục năm trời phấn đấu. – Thật tình con không dám trách mẹ. Nhưng mẹ cho con được phép hỏi: -Giữa đạo lí làm người và chức vị; người ấy chọn cái nào? Nghe con nói cứng, chị bèn dịu giọng:

– Thật ra trong thời gian qua, bất chấp mọi hiểm nguy; cha con cũng đã kín đáo thể hiện cái đạo lý ấy nhiều rồi. Chính nhờ sự giúp đỡ tận tình của ông  mà mẹ con mình mới có được ngày hôm nay. Giọng trầm buồn nhưng nghiêm nghị, Bill nhìn về phía Lầm rồi chậm rãi: – Em nên nghĩ lại đi. Hồi đó cha anh và cha em đã ghìm mạng sống của nhau trên tay súng bên  bờ chiến lũy. Thế mà giờ nầy mẹ lại nuôi dưỡng bảo bọc chúng mình trong cùng một tổ ấm tình thương. Em không nên làm khổ mẹ nữa. Xem ra em còn may mắn hơn hai anh nhiều. Em còn có cha để gặp; hai anh đến giờ nầy vẫn còn mang tiếng là những đứa con hoang! Đưa tay lên gạt nước mắt, mẹ nghẹn ngào: – Nghe anh hai con nói mà lòng mẹ đau như cắt. Con rán đi, chỉ còn hai năm nữa cha con về hưu. Ông đã hứa với mẹ là khi đó mọi chuyện đâu sẽ vào đấy. Nãy giờ ngồi lặng thinh. Bỗng thằng Bo nhanh nhẩu chen vào: – Con mong rằng ngày ấy hai con cũng tìm lại được người cha thân yêu đã mười mấy năm thất lạc. Con cũng có giống nòi nữa chứ mẹ.  Thấy nét mặt mẹ thoáng buồn. Nó sà vào lòng mẹ như thuở còn thơ. Vừa nủng nịu vừa bông đùa: Chắc khi ấy mẹ là bà Táo trong chuyện cổ tích rồi. Chị Lan đưa tay véo nhẹ vào tai con mà nở một nụ cười tươi như thời con gái.

Cần thơ

Tháng 10/ 2012

Chú thích:(1) Thơ Nguyễn Bính.

Advertisements

Single Post Navigation

One thought on “Tìm Cha (Hải Trình)

  1. Kết cuộc có “hậu” quá

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: